Một trục dẫn hướng có thể đã được tiện đúng hình dáng nhưng vẫn cần mài để đạt kích thước lắp ghép với bạc dẫn hướng. Tương tự, một mặt tấm khuôn sau khi phay có thể cần mài phẳng để tạo mặt tựa theo yêu cầu bản vẽ. Trong những trường hợp này, mài giúp hoàn thiện các bề mặt quyết định cách chi tiết lắp vào và làm việc trong cụm máy.
Gia công mài là gì?
Gia công mài là phương pháp bóc tách vật liệu bằng các hạt mài. Trong máy mài công nghiệp, dụng cụ cắt thường là đá mài quay. Các hạt cứng được giữ trong đá bằng chất kết dính. Khi tiếp xúc với phôi, những hạt nhô ra trên bề mặt đá hoạt động như các lưỡi cắt nhỏ, bóc đi từng lượng vật liệu rất mỏng.
Mài thường được thực hiện sau tiện, phay hoặc nhiệt luyện để đưa chi tiết về kích thước và chất lượng bề mặt yêu cầu. Tùy loại máy và nguyên công, mài cũng có thể dùng để tạo biên dạng hoặc phục hồi lưỡi cắt của dụng cụ.
Máy mài công nghiệp hoạt động như thế nào?
Đá mài quay trên trục chính, còn phôi được gá và di chuyển theo phương pháp gia công. Khi mài phẳng, bàn máy có thể đưa phôi qua lại dưới đá. Khi mài tròn ngoài, phôi quay để đá tiếp xúc lần lượt với toàn bộ chu vi bề mặt cần gia công.
Kết quả phụ thuộc vào loại đá, lượng ăn dao, tốc độ, độ cứng vững của hệ thống gá và điều kiện làm mát. Trong quá trình sử dụng, bề mặt đá có thể bị cùn hoặc bám vật liệu. Sửa đá đúng lúc giúp khôi phục khả năng cắt và hình dạng bề mặt làm việc. Khi nhiệt tại vùng mài tăng quá mức, chi tiết có thể bị cháy mài hoặc thay đổi chất lượng lớp bề mặt.
Các phương pháp mài thường gặp
| Phương pháp | Bề mặt gia công | Ví dụ ứng dụng |
|---|---|---|
| Mài phẳng | Mặt phẳng và mặt chuẩn | Tấm khuôn, đế gá, mặt tựa |
| Mài tròn ngoài | Bề mặt trụ ngoài | Trục dẫn hướng, chốt, cổ trục |
| Mài tròn trong | Bề mặt lỗ trụ | Lỗ bạc, lỗ lắp ghép chính xác |
| Mài dụng cụ | Lưỡi cắt hoặc biên dạng dụng cụ | Dao cắt, mũi khoan, chày đột |
Vì sao mài quan trọng trong sản xuất?
Kiểm soát kích thước lắp ghép. Với một cặp trục và bạc, sai lệch đường kính có thể làm cụm bị rơ hoặc khó trượt. Mài giúp đưa bề mặt về dung sai quy định để chi tiết lắp và làm việc theo thiết kế.
Hoàn thiện hình dạng và độ nhám. Một bề mặt có thể đạt kích thước nhưng vẫn cần kiểm tra độ phẳng, độ tròn hoặc độ nhám. Mài phù hợp giúp kiểm soát những đặc tính này, nhất là ở mặt tựa, bề mặt trượt và vị trí tiếp xúc với chi tiết khác.
Gia công vật liệu đã nhiệt luyện. Sau khi tôi, một số chi tiết thép cần được hoàn thiện lại vì kích thước hoặc hình dạng có thể thay đổi. Với đá mài và chế độ phù hợp, xưởng có thể hoàn thiện các bề mặt quan trọng trên chày, cối, trục và bạc dẫn hướng.
Phục hồi dụng cụ cắt. Khi mép dao hoặc chày bị mòn, mài lại có thể khôi phục hình dạng làm việc nếu dụng cụ còn đủ lượng dư. Sau khi mài, cần kiểm tra kích thước và vị trí lắp. Ví dụ, chày ngắn đi sau khi mài có thể làm thay đổi độ ăn sâu vào cối nếu cụm khuôn chưa được hiệu chỉnh tương ứng.
Trong chế tạo khuôn mẫu, yêu cầu mài nên xuất phát từ chức năng của từng bề mặt. Với trục dẫn hướng, hãy ghi rõ đường kính và dung sai lắp ghép. Với tấm khuôn, cần xác định mặt chuẩn và độ phẳng yêu cầu. Những thông tin này giúp xưởng chọn nguyên công và phương pháp đo phù hợp khi nghiệm thu.
Nếu cần đối chiếu quy cách trục, bạc dẫn hướng hoặc chày đột, quý khách có thể gửi mã chi tiết, ảnh hoặc bản vẽ cho Sun Việt. Xem danh mục linh kiện khuôn mẫu.
